Opinio communis

Opinio communis

Opinio communis – wyrażenie łacińskie znaczące dosłownie “powszechna opinia”, “wspólna opinia”, “utarte zdanie”, “powszechny pogląd”, “powszechne mniemanie”. Występuje także w odwrotnym szyku communis opinio i w dłuższej formie communis opinio doctorum (“wspólna opinia uczonych”). Pochodzi z filozofii i teologii średniowiecznej.

W filozofii i teologii wyrażeniem tym określano poglądy, które w danej kwestii podzielali autorzy cieszącym się największym autorytetem – jest więc ono wyrazem średniowiecznego przywiązania do auctoritas. Dziś nazywa się tak raczej poglądy zdroworozsądkowe lub szeroko podzielane przez opinię publiczną, ogół poglądów dzielonych przez dużą część społeczeństwa (w tym ostatnim przypadku dość często z zabarwieniem ironicznym).

Pojęcie opinio communis ma także bardziej specyficzne znaczenie, określa pewną dyrektywę postępowania. Dyrektywa ta dotyczy postępowania w sytuacji, gdy pojawi się rozbieżność opinii. Należy według niej działać w takiej sytuacji według opinii powszechnie uznanej przez autorytety, według poglądu najbardziej rozpowszechnionego – secundum communionem opinionem.

Działając “według najbardziej rozpowszechnionego mniemania” należy w sytuacji, kiedy ma się do wyboru kilka sprzecznych (nie dających się ze sobą pogodzić) poglądów, które jednocześnie są najbardziej prawdopodobne – wybrać ten, za którym opowiadają się autorytety, największa liczba znawców zagadnienia. Zasada ta odnosi się także do wyborów moralnych, stanowi jedną z przyjmowanych sankcji moralnych.

U autorów średniowiecznych pojawia się w związku z tym często sentencja: sententia communior, ergo verior (zdanie uznane bardziej powszechnie, więc prawdziwsze).

Zobacz też: argumentum ad verecundiam, chwyt erystyczny oparty na podobnej zasadzie.