Accusatio

Accusatio

Accusatio – odmiana oratorstwa starożytnego. W oratorstwie starożytnym wyróżnić można trzy główne rodzaje mów, mianowicie 1) mowy sądowe, 2) mowy doradcze i polityczne oraz 3) mowy okolicznościowe i popisowe. Mowy sądowe (greckie dikanion, łacińskie genus iudicale) dzielić można natomiast na mowy oskarżycielskie i obrończe (defensio). Rozumiane jako rodzaj mów, gałąź sztuki oratorskiej accusatio stanowią więc mowy oskarżycielskie. Słowo “accusatio” (genetivus accusationis) oznaczać może zresztą w łacinie ogólnej i prawniczej po prostu “oskarżenie”.

W innym znaczeniu synonim greckiego “kategoria” (zlatynizowane categoria), zwłaszcza u Kwintyliana: co także oznacza “oskarżenie”, lecz w nieco innym kontekście. Ma się tu na myśli publiczne przedstawienie i wyeksponowanie zła w postępowaniu adwersarza, z reguły w jego obecności. Przykładem może być tu fragment prologu do komedii Eunuch Terencjusza, stanowiący nie pochodzącą od niego apologię pisarza. W strukturze tego prologu wyróżnić tu można także exordiumcaptatio benevolentiaenarratiorefutatioconclusio.

Źródła:

  • John Barsby, Native Roman Rhetoric: Plautus and Teremce. w: (red.) William Dominik, John Hall, A Companion to Roman Rhetoric.