Dagoba

Dagoba

Dagoba – w architekturze Sri Lanki, w architekturze buddyjskiej: odpowiednik indyjskiej stupy w języku syngaleskim (දාගැබ්; podobnie odpowiednikiem stupy jest pagoda w Chinach), rodzaj buddyjskiej budowli sakralnej na Cejlonie. Głównym materiałem budowlanym jest cegła. Budynki te mają różne kształty czaszy, hemisferycznej kopuły określanej jako anda – najczęściej jednak występują czasze w formie dzwonu. Okazała czasza wspiera się przeważnie na trójstopniowej podstawie. Do budynku przylegają nisze ołtarzowe – wahalkada, vahalkada – zawierające często relikwie buddyjskie. Cechuje się bogatą dekoracją rzeźbiarską oraz zwieńczeniem w kształcie iglicy (harmika).

Budynki takie stanowią rodzaj relikwiarzy o monumentalnej formie. Potwierdza to sanskrycka etymologia słowa – दातु-गर्भ, dhātu garbha, “reliwiarz”.

Wywodzi się z modelu stupy indyjskiej, znacznie się jednak od niej różni. Rozwój dagoby rozpoczął się w starożytności, z II i III wieku n.e. pochodzą monumentalne Jetavana i Abhayagiri.