Antygwiazdorstwo

Antygwiazdorstwo

Antygwiazdorstwo – zjawisko socjologiczne i kulturowe, które pojawiło się w kinematografii amerykańskiej i światowej w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku. Służyło przełamywaniu stereotypowego gwiazdorstwa filmowego (gwiazda i gwiazdor, analogicznie aktor reprezentujący przeciwstawną tendencję to antygwiazda lub antygwiazdor. W języku angielskim: anti-stardom. Antygwiazdorstwo reprezentuje nowoczesny typ aktorstwa filmowego, w którym wyraziście i wręcz ostentacyjnie odrzuca się standardy wykreowane w uprzednim rozwoju kina hollywoodzkiego.

Kreacje aktorskie tworzone przez wielu aktorów reprezentujących tę tendencję stanowiły celowe zaprzeczenie budowy postaci obecnej w kinie tzw. kultu gwiazd (star-system). Dotyczy to przede wszystkim negacji tradycyjnych wzorców męskości i kobiecości, przeciwstawienia się tradycyjnym wzorom bohatera (zobacz: antybohater) oraz wprowadzania postaw realistycznych w miejsce postaw kreacyjnych. Naczelnym zadaniem aktorów reprezentujących antygwiazdorski styl gry było pogłębienie warstwy psychologicznej odgrywanych postaci.

Tendencje antygwiazdorskie pojawiły się już w latach czterdziestych i pięćdziesiątych. Reprezentowali je wtedy m,in. Humphrey Bogart, James Dean, Spencer Tracy, Marlon Brando i Montgomery Clift.

Do najwybitniejszych reprezentantów antygwiazdorstwa należeli Mia Farrow (Dziecko Rosemary, 1968; John i Mary, 1969), Dustin Hoffman (Absolwent, 1967; Nocny kowboj, 1968), Liza Minnelli (Głuptaska, 1969; Kabaret, 1972), Jack Nicholson (Swobodny jeździec, 1969; Porozmawiajmy o kobietach, 1971), a także Robert De Niro, Gene Hackman, John Cassavetes, Glenda Jackson i Sissy Spacek. Pomimo upływu czasu, styl ten kontynuowany jest także w dzisiejszym aktorstwie filmowym. O tym, że zachował on wpływ także na publiczność współczesną świadczą jego współcześni reprezentanci (np. Jodie Foster, Harvey Keitel, Meryl Streep, Mickey Rourke).

Wśród aktorów polskich antygwiazdorstwo reprezentują m.in. Wojciech Malajkat, Jerzy Stuhr, Wojciech Pszoniak, Zbigniew Zamachowski i Bogusław Linda.