Amorfizm

Amorfizm

Amorfizm – w terminologii literackiej; bardzo luźna (“amorficzna”), chaotyczna budowa utworu, zwłaszcza fabuły, połączona z dygresyjnością i anegdotycznością. Termin ten występował zwłaszcza w polskich dyskusjach literackich w okresie wkrótce po II wojnie światowej. Określano tak wtedy pewien zespół cech literatury nowoczesnej, w tym zwłaszcza powieści. Powieść, która rezygnowała z klasycznego ładu kompozycyjnego, cechować miała się w konsekwencji bezforemnością i brakiem wartości poznawczych.

Zobacz też: afabularny.

Dyskusje nad powieścią w latach bezpośrednio po II wojnie światowej miały jeszcze względnie swobodny charakter – socrealizm rozpoczął się w Polsce w 1948 roku. Obecna już przed 1948 w prasie literackiej krytyka “amorficznych” odmian powieści, a więc w istocie powieści eksperymentalnej, stanowiła jednak zapowiedź jego wprowadzenia.

Terminu tego używa się jednak także w odniesieniu do literatury dawniejszej, np. do gawędy szlacheckiej (por. Kazimierz Bartoszyński, O amorfizmie gawędy. Uwagi na marginesie „Pamiątek Soplicy”, w: idem, Teoria i interpretacja, 1985).