Abusio

Abusio

Abusio – w retoryce: synonim terminu katachreza. Katachreza to 1) figura retoryczna, rodzaj metafory, która pozbawiona jest przekonywującej motywacji, której człony nie są zestrojone semantycznie. Nazywa się tak jednak także 2) nowe znaczenie słowa, rozszerzające jego dotychczasowy zakres semantyczny. Katachreza jest tu synonimem raczej tylko dla pierwszego sensu tego słowa: a więc jako nadużycie semantyczne, nie jako “nowe znaczenie słowa”.

Termin “katechreza” jest pochodzenia greckiego (κατάχρησις, katachresis), natomiast termin “abusio” (genetivus abusionis, femininum) pochodzi z języka łacińskiego. Oznacza on nadużycie w sensie ogólnym – szczególnie w łacinie kościelnej. W kontekście retorycznym oznacza natomiast nadużycie semantyczne. Poza kontekstem retorycznym nie występuje raczej w łacinie klasycznej, gdzie “nadużycie” w sensie ogólnym to spokrewniony wyraz abususabusus. Etymologia obu tych słów związana jest z czasownikiem abutor, abusus sum – “zużyć”, “nadużyć”, “zużytkować”.

W języku angielskim

Podobnie niekiedy w języku angielskim, obok częstszego catachresis. W terminologii retorycznej tego języka pojawiają się mianowicie także terminy figure of abuse lub abusion, o tej samej etymologii.